Yazdır Arkadaşına gönder
İstenirse engelsiz yaşam mümkün
Saadet Erciyas
Saadet Erciyas"Engelsizmir 2013, Uluslararası Katılımlı Engellilerin Kentsel Sorunları ve Çözümleri Kongresi" engelliler için ardında büyük umutlar bırakarak sona erdi. Engelli hakları, engelsiz turizm, kültür sanat paneli, kentsel dönüşüm ve evrensel dizayn, engelsiz eğitimi, engelsiz bilişim, engelli ailesi olmak, engelli bireylerde fiziksel aktiviteler ve engelli sporlarında fizyoterapinin rolü, engelli istihdamı, üreme sağlığı kongrede irdelenen konular arasında yer aldı.

İzmir Uluslararası Fuar Alanı'nda, 30 Ekim - 3 Kasım 2013 tarihleri arasında gerçekleştirilen kongre boyunca 22 oturum gerçekleştirildi. 18'i yabancı 110 konuşmacı tarafından 16 farklı konuda sunum yapıldı. Bütün bunlar gösterdi ki; istenirse bir kentte engelliler için engelsiz bir yaşam oluşturmak mümkün. Kongre, engellilerin yaşamlarına dokunan uygulamaları gündeme getirdiği için İzmirliler için önemliydi.

Stratejik plan, yol haritası

İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin İZFAŞ aracılığıyla düzenlediği kongrede İzmir’i engelsiz kente dönüştürecek bir de stratejik plan açıklandı. Stratejik plan taslağının bir belediye tarafından ilk defa hazırlandığı belirtiliyor. Plan taslağı, engellilerin İzmir'de engelsizler gibi eşit haklara ve engelsiz bir yaşama sahip olması için yapılması gerekenleri içeriyor. Kongrenin Bilim Kurulu Başkanı ve Kongre Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Gülgün Erdoğan Tosun, sundukları “Engelsiz İzmir Stratejik Plan Taslağı’nın temel kurgusunun “Herkes için İzmir” anlayışına dayandığını söylüyor.

İzmir’in engelli profili

Ülke genelinde 8,5 milyon engelli yaşıyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2011 Yılı Nüfus ve Konut Araştırması verilerine göre İzmir’de ise en az bir engeli olan kişi sayısı 206 bin 142. Bu sayı İzmir nüfusunun 9,6’sı’na denk düşüyor. İstanbul ve Ankara’da bu oran yüzde 8,9. İzmir’de yaşayan nüfusun yüzde 1,1’i görmede, yüzde 1’i duymada, yüzde 0,6’sı konuşmada, yüzde 2,6’sı yürüme/merdiven inme/çıkmada, yüzde 3’ü taşımada/tutmada, yüzde 1,3’ü yaşıtlarına göre öğrenmede, hatırlamada, dikkatini toplamada zorluk yaşayanlardan oluşuyor.

Engellilerin hükümetten ve belediyeden beklentileri

Prof. Dr. Gülgün Erdoğan Tosun, geçen yıl başlatılan kongre hazırlıkları kapsamında Ege Üniversitesi öğretim üyelerinden oluşan proje ekibince hazırlanan, geçtiğimiz aylarda 2 bin 500 engelli ile yüz yüze görüşme tekniğiyle gerçekleştirilen anketten söz ediyor. Engellilerin hükümetten ve belediyeden farklı beklentileri olduğunu dile getirirken, beklentilerin genellikle sağlıkla ilgili olduğunu anlatıyor. İzmir'de engelsiz bir yaşamın kodlarını içeren stratejik planda dikkat çeken saptamalardan biri de, İzmirlilerin engelliler konusunda farkındalığının yüksek olması. Prof. Dr. Tosun, bunun İzmir için büyük bir fırsat olduğunu söylüyor.

Kongrenin formatı dünyada bir ilk

Kongre Başkanı Doç. Dr. Levent Köstem, bu kongrenin bu formatta dünyada da ilk kez düzenlendiğini anlatıyor. “Engellilerin kentsel çözümleriyle ilgili fuar alanı olan, spor yarışmaları olan medikali de olan ilk kongreydi. Bu çok önemli. Türkiye'de toplumun neredeyse yüzde 25'i direk veya endirek engelliyle ilgili" diye ekliyor. Doç. Dr. Köstem’e kurum ve kuruluşların engelliler için uygunluğunu gösteren ve ilk kez bu kongrede dile getirilen Kırmızı Bayrak uygulamasını soruyorum. Doç. Dr. Levent Köstem, Kırmızı Bayrak’ın kamuya açık etkinlik gösteren özel veya kamu kurumlarına ait, açık ve kapalı mekanlarla ulaşım araçlarının engellilerin erişimine uygun hale getirildiğini gösteren bir işaret olduğunu söylüyor. Yapılacak düzenlemelerle hangi koşullarda kırmızı bayrak verileceğini, Kırmızı Bayrak Komisyonu belirliyor. Kırmızı Bayrak almak isteyen kurumlar, İzmir Büyükşehir Belediyesi Sosyal Projeler Daire Başkanlığı'na yazılı olarak başvuruyor.

Kırmızı Bayrak uygulamasına İzmir Metrosu'nun yanı sıra ESHOT'un da aday olduğunu öğreniyoruz. Engelli dostu uygulamalarıyla dikkat çeken ESHOT, kongrede açtığı standında, engelliler için hizmete giren yeni uygulamasını da tanıtmış. Uygulamaya göre, akıllı duraklarda yaklaşan otobüs bilgisinin yanı sıra, gelen aracın fiziksel engellilerin kullanımına uygun olup olmadığı da belirtiliyor. Işıklı panolardaki hat numaralarının yanında yer alan özel sembollerden otobüsün engelli rampasına sahip olup olmadığını görmek mümkün olabiliyor.

Fuar alanında engelsiz standlar

Engelsiz İzmir Kongresi'nin sergi alanlarında 75 katılımcı kurum ve kuruluş stand açmış. Rulo halinde katlanıp taşınabilen, portatif rampaların bulunduğu standa ilgi oldukça yüksek. Standı gezen engelli vatandaşlar rampaların evde de kolayca kullanılabildiğini belirtiyor.

Stand açan kurumlardan biri diğeri, Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu. Celal Bayar Üniversitesi (CBÜ) işbirliğiyle çalışmalarını yürüten platformun standında 2014 yılı Eylül ayında gerçekleştirilecek Engelsiz Bilişim Sempozyumu tanıtılıyor. CBÜ Öğretim Görevlisi, Bilişim Projeleri ve Etkinlikleri Komisyonu Başkanı Mustafa Özhan Kalaç, bilişim konusunda kurumlar arasında ilişkiyi geliştirmeyi amaçladıklarını belirtiyor.

İşaret diline gençlerin ilgisi

Kongrede yer alan standlardan en aktif olanı gençleri biraraya getiren İşaret Dili Çevirmen ve Eğiticileri Derneği. Derneğin Genel Başkanı Zeki Buzgan, kongrede görevli çevirmenlerin derneklerinin üyesi gençler olduğunu belirtiyor. 2011 yılında kurulan derneğin, Milli Eğitim Bakanlığı onaylı sertifika verdiğini anlatıyor.

2012 yılı başından bu yana 1400 kişiye eğitim verdiklerini söyleyen Buzgan, adliye ve tapuda bu çevirmenlere büyük ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Derneğin standından ayrılırken, uluslararası ve ulusal bir işaret dilinde Türkiye'deki engellilerin bugüne değin 750 işaretle konuştuğunu, dernekte bu kelime sayısının 5 bine çıkarıldığını da öğreniyoruz.

Standlardan seçmeler

Kongrede standı bulunan üniversitelerden biri Dokuz Eylül Üniversitesi. Üniversitenin Engelli Öğrenci Birim Sorumlusu Aylin Çepiş ve görme engellilere yardım eden yetkili Bekir Aydoğmuş'la görüşüyoruz. Çepiş, üniversitelerinde kendilerine engelliliğini beyan eden 1500'ün üzerinde öğrenci olduğunu anlatıyor. Görme ve bedensel engellilerin ağırlıkta olduğunu, 2009 yılında kurulan birimlerinin bu öğrencilere yardımcı olduğunu vurguluyor. Üniversitede bu yıl görme engelli öğrencilere Brail alfabesiyle kabartma olarak ders notu baskısı yapan iki cihaz alındığını da belirten Aylin Çepiş, "İstenmesi halinde öğrenciye ücretsiz olarak bu hizmeti veriyoruz" diyor.

Fuar alanından ayrılırken, son bir standa daha uğruyorum. Engelsiz Yaşam Derneği'nin standında engelliler için tasarlanmış uluslararası bir oyun olan Boccia oynayan Remziye Sağdıç'la tanışıyorum. 34 yaşındaki Remziye Sağdıç Gaziemir Belediyesi Spor Kulübü Derneği'nin oyuncularından. Öylesine başarılı ki, düzenlenen turnuvada Bireysel BC3 kategorisinde yarışarak birincilik kazanmış. Annesinin yanında gülümseyerek çevresine bakınan Sağdıç'a, "Ne kadar güzel gülüyorsun" diyorum. Yüzünde mutlu bir ifadeyle, "Ben top oynadım" diyor. Ardı ardına gülümseyerek tekrarlıyor bu cümleyi...

Engelsiz İzmir kongresinde birçok kişiyle görüşme olanağı buluyorum. Ailelerin birbirinden farklı talepleri istekleri var. Tüm eksikliklerine ve aksaklıklarına karşın bana kalırsa bu kongre önemli bir başlangıç. Çünkü kongre, Remziye Sağdıç gibi yüzlerce güzel insanın yüzünü güldüreblimiş, yaşamlarına dokunmuş. Kongreye katılabilmek uğruna idari izin alamadıkları için yıllık izinlerini kullanmak zorunda kalan kimi engelliler, "İyi ki gelmişiz" diyebiliyorsa, "Arkadaşlarımız bu kongrenin kitabına nasıl ulaşacak?" diye soruyorlarsa umutsuzlukları ve önyargıları bırakıp harekete geçme zamanı gelmiş demektir. Özellikle de yerel seçimde görevi devir alacak yeni kent yöneticileri için…

Tarih: 7/11/2013
7967 kez okundu
   Yazdır Arkadaşına gönder
YAZARIN DİĞER YAZILARI
YAZARIN KENT SÖYLEŞİLERİ
İzmir Kent Haritası İzmir Nöbetçi Eczaneleri